Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về thủ tục tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, cùng với các quy định liên quan đến việc hạn chế năng lực hành vi dân sự và các trường hợp có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Nếu bạn cần tư vấn các vấn đề pháp lý, hãy liên hệ ngay Hotline: 1900.633.268 để được đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của Luật Hoàng Đức hỗ trợ kịp thời.
Mục lục bài viết
1. Thế Nào Là Mất Năng Lực Hành Vi Dân Sự?
Theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về mất năng lực hành vi dân sự cụ thể:
Điều 22. Mất năng lực hành vi dân sự
1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.
Khi không còn căn cứ tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.
2. Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện.
Như vậy, một người sẽ được coi là mất năng lực hành vi dân sự khi có quyết định của Tòa án dựa trên kết luận giám định pháp y tâm thần và người mất năng lực hành vi dân sự sẽ không thể tự thực hiện các giao dịch mà phải qua đến người đại diện hợp pháp để thực hiện.
2. Những Trường Hợp Nào Là Hạn Chế Năng Lực Hành Vi Dân Sự
Theo Điều 24 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người nghiện ma túy hoặc các chất kích thích gây thiệt hại tài sản gia đình có thể bị tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự. Tòa án sẽ ra quyết định này theo yêu cầu của người có quyền lợi, cơ quan, tổ chức liên quan, và đồng thời quyết định người đại diện theo pháp luật của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
Các giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự sẽ phải có sự đồng ý của người đại diện hợp pháp, trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày hoặc theo các quy định pháp luật khác. Khi không còn căn cứ tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự, Tòa án có thể hủy bỏ quyết định này theo yêu cầu của người đó hoặc các bên có quyền lợi liên quan.
>>> Xem thêm Tư Vấn Luật Dân Sự Miễn Phí Trực Tuyến Tại Luật Hoàng Đức
3. Thủ Tục Tuyên Bố Mất Năng Lực Hành Vi Dân Sự và Hạn Chế Năng Lực Hành Vi Dân Sự
Căn cứ theo Điều 377 và Điều 378 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, hạn chế năng lực hành vi dân sự được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chuẩn Bị Xét Đơn Yêu Cầu
Trong thời gian chuẩn bị xét đơn yêu cầu, Tòa án có thể trưng cầu giám định sức khỏe hoặc giám định pháp y tâm thần đối với người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Khi nhận được kết luận giám định, Tòa án sẽ ra quyết định mở phiên họp để xét đơn yêu cầu.
Bước 2: Quyết Định Tuyên Bố Mất Năng Lực Hành Vi Dân Sự, Hạn Chế Năng Lực Hành Vi Dân Sự Hoặc Có Khó Khăn Trong Nhận Thức, Làm Chủ Hành Vi
- Trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu: Tòa án sẽ ra quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
- Trường hợp quyết định tuyên bố bị hạn chế năng lực hành vi dân sự: Tòa án phải xác định người đại diện theo pháp luật của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và phạm vi đại diện.
- Trường hợp quyết định tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi: Tòa án phải chỉ định người giám hộ và xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.
Bước 3: Những Người Tham Gia Phiên Họp Giải Quyết Việc Dân Sự
Theo Điều 367 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, những người tham gia phiên họp giải quyết yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự bao gồm:
- Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp;
- Người yêu cầu hoặc người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ;
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hoặc người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ;
- Trong trường hợp cần thiết, Tòa án có thể triệu tập người làm chứng, người giám định, người phiên dịch tham gia phiên họp.
Nếu người yêu cầu vắng mặt lần thứ hai, Tòa án sẽ đình chỉ giải quyết việc dân sự, tuy nhiên quyền yêu cầu vẫn được bảo đảm theo thủ tục pháp lý.
Nếu bạn hoặc người thân gặp phải vấn đề liên quan đến mất năng lực hành vi dân sự, hạn chế năng lực hành vi dân sự, hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi, đừng ngần ngại liên hệ với Luật Hoàng Đức để nhận sự hỗ trợ chuyên nghiệp và tận tình. Hotline: 1900.633.268 luôn sẵn sàng giúp đỡ bạn giải quyết các vấn đề pháp lý một cách nhanh chóng và hiệu quả.
