Khi việc kết hôn không đáp ứng các điều kiện mà pháp luật quy định, quan hệ này có thể bị xem là trái pháp luật và bị Tòa án tuyên hủy. Việc hiểu đúng khái niệm, các trường hợp vi phạm và quy trình hủy kết hôn trái pháp luật là điều cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Hãy cùng Luật Hoàng Đức tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Mục lục bài viết
1. Thế nào là kết hôn trái pháp luật?
Theo khoản 6 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, kết hôn trái pháp luật là trường hợp nam và nữ đã đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng một hoặc cả hai bên vi phạm điều kiện kết hôn theo Điều 8 của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Nói cách khác, dù có giấy chứng nhận kết hôn, nhưng nếu không đáp ứng đủ điều kiện luật định thì quan hệ đó vẫn bị coi là trái pháp luật và có thể bị Tòa án tuyên hủy.
Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cụ thể như sau:
- Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
- Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
- Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
- Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định: Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo; Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn; Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ; Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
- Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.
2. Ai có quyền yêu cầu Tòa án hủy kết hôn trái pháp luật?
Theo Điều 10 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quyền yêu cầu Tòa án hủy kết hôn trái pháp luật không chỉ thuộc về những người trực tiếp liên quan, mà còn được mở rộng tới nhiều chủ thể khác khi quyền, lợi ích hợp pháp của họ bị ảnh hưởng. Cụ thể:
– Người bị cưỡng ép hoặc bị lừa dối kết hôn: Nếu việc kết hôn diễn ra do bị ép buộc, lừa dối hoặc bị tác động trái ý muốn, người bị hại có quyền tự mình nộp đơn hoặc nhờ cá nhân/tổ chức có thẩm quyền đứng ra yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật.
– Các cá nhân, cơ quan và tổ chức được quyền trực tiếp yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật: Đối với các trường hợp kết hôn vi phạm những điều kiện nghiêm trọng như kết hôn giả, vi phạm chế độ một vợ một chồng, hoặc kết hôn trong phạm vi cấm, các chủ thể sau đây có quyền yêu cầu Tòa án hủy theo quy định tố tụng dân sự:
- Vợ, chồng của người đang có vợ, có chồng mà kết hôn với người khác; cha, mẹ, con, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật khác của người kết hôn trái pháp luật;
- Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;
- Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;
- Hội Liên hiệp Phụ nữ.
– Các cá nhân, cơ quan và tổ chức khác: Nếu phát hiện có hành vi kết hôn trái pháp luật, các chủ thể khác trong xã hội có quyền đề nghị các cơ quan và tổ chức nêu tại điểm b, c và d khoản 2 Điều 10 đứng ra yêu cầu Tòa án hủy kết hôn.
>>> Xem thêm Tư Vấn Luật Hôn Nhân Gia Đình Trực Tuyến
3. Quy trình thủ tục hủy kết hôn trái pháp luật năm 2025
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Bộ hồ sơ gồm:
-
Đơn yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật
-
CMND/CCCD
-
Giấy chứng nhận kết hôn
-
Chứng cứ vi phạm: Giấy khai sinh (tảo hôn); Tin nhắn, ghi âm (cưỡng ép, lừa dối); Giấy chứng nhận kết hôn trước đó (đang có vợ/chồng); Tài liệu chứng minh quan hệ huyết thống; …
-
Sổ hộ khẩu
-
Giấy khai sinh của con (nếu có)
-
Tài liệu về tài sản (nếu tranh chấp)
Bước 2: Nộp hồ sơ tại Tòa án có thẩm quyền
Bước 3: Tòa án thụ lý và giải quyết
- Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi nhận được đơn, Chánh án Tòa án sẽ phân công Thẩm phán phụ trách vụ việc. Nếu hồ sơ đáp ứng yêu cầu, Thẩm phán sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng lệ phí cho người yêu cầu. Sau khi người yêu cầu hoàn tất nghĩa vụ lệ phí và nộp lại biên lai, Tòa án sẽ ra thông báo thụ lý
-
Xác minh, thu thập chứng cứ
-
Hòa giải (nếu có thể khắc phục như tảo hôn nhưng nay đã đủ tuổi)
-
Mở phiên họp công khai
Bước 4: Ra quyết định hủy kết hôn trái pháp luật.
Nếu xét thấy việc kết hôn thực sự trái pháp luật và không thể khắc phục được, Tòa án sẽ ra quyết định/ bản án hủy việc kết hôn trái pháp luật
4. Hậu quả pháp lý sau khi hủy kết hôn trái pháp luật
– Về quan hệ giữa các bên: Khi kết hôn bị hủy, theo Điều 12 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, hhi việc kết hôn trái pháp luật bị hủy thì hai bên kết hôn phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng.
– Về quyền và nghĩa vụ đối với con chung: Quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ, con được giải quyết theo quy định về quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ, con khi ly hôn.
- Về quyền trực tiếp nuôi con: Tòa án sẽ xem xét giao con cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dựa trên quyền lợi chính đáng của con về mọi mặt (điều kiện vật chất, tinh thần, học tập, môi trường sống), và nguyện vọng của con nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên.
- Về nghĩa vụ cấp dưỡng: Bên không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận hoặc do Tòa án quyết định dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con.
- Về quyền thăm nom con: Bên không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền thăm nom, chăm sóc, giáo dục con mà không ai được cản trở.
– Về tài sản chung và nợ chung:
- Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên; trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết theo quy định của Bộ luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
- Việc giải quyết quan hệ tài sản phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con; công việc nội trợ và công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi như lao động có thu nhập.
5. Dịch vụ hỗ trợ hủy kết hôn trái pháp luật tại Luật Hoàng Đức
Thủ tục hủy kết hôn trái pháp luật đòi hỏi sự am hiểu sâu về pháp luật hôn nhân – gia đình, tố tụng dân sự và kỹ năng xử lý chứng cứ. Với nhiều năm kinh nghiệm, Luật Hoàng Đức cung cấp dịch vụ trọn gói, đồng hành cùng khách hàng từ lúc tiếp nhận hồ sơ đến khi Tòa án ra quyết định.
- Soạn đơn yêu cầu hủy kết hôn;
- Hỗ trợ xác định chứng cứ quan trọng, thu thập tài liệu hợp pháp và xây dựng lập luận chứng minh việc kết hôn vi phạm điều kiện luật định;
- Đại diện làm việc với Tòa án: Luật Hoàng Đức thay mặt khách hàng nộp hồ sơ, bổ sung tài liệu, giải trình khi cần và theo dõi toàn bộ tiến trình giải quyết của Tòa;
- Tham gia phiên họp: Trực tiếp tham gia phiên họp, trình bày lập luận, bảo vệ quyền lợi và đề xuất hướng xử lý tối ưu theo quy định pháp luật;
- Tư vấn và đại diện giải quyết quyền nuôi con, cấp dưỡng, phân chia tài sản hoặc xử lý nợ chung phát sinh trong thời gian chung sống.
Hủy kết hôn trái pháp luật là thủ tục quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của cá nhân và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Nắm rõ căn cứ, quyền yêu cầu và quy trình giải quyết sẽ giúp bạn tránh rủi ro khi thực hiện. Đội ngũ luật sư của Luật Hoàng Đức luôn sẵn sàng đồng hành để mang đến giải pháp nhanh chóng – chính xác – hiệu quả. Nếu bạn đang gặp vướng mắc hoặc cần tư vấn ngay, hãy gọi Hotline: 1900.633.268 để được hỗ trợ tận tâm và chuyên nghiệp.
