Thẩm quyền Tòa án khu vực theo quy định mới từ 01/7/2025

Từ ngày 01/7/2025, hệ thống thẩm quyền Tòa án nhân dân khu vực chính thức được tổ chức lại theo Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15, thay thế mô hình TAND cấp huyện trước đây. Việc thay đổi này tác động trực tiếp đến thẩm quyền giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân – gia đình, kinh doanh thương mại, lao động…

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ thẩm quyền Tòa án khu vực, cách xác định đúng nơi nộp đơn khởi kiện và những điểm cần lưu ý quan trọng để tránh sai sót pháp lý.

Nếu cần tư vấn chi tiết từng trường hợp cụ thể, bạn có thể liên hệ Luật Hoàng Đức – Hotline 1900.633.268 để được hỗ trợ nhanh chóng.

1. Tổng quan về thẩm quyền Tòa án nhân dân khu vực

Theo Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, từ ngày 01/7/2025, cả nước có 355 Tòa án nhân dân khu vực, thay thế cho TAND cấp huyện trước đây. Việc sắp xếp lại này nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động xét xử và phù hợp với mô hình tổ chức hành chính mới.

Các TAND khu vực kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và thẩm quyền của TAND cấp huyện cũ, hoạt động theo phạm vi địa giới hành chính cấp xã. Địa điểm đặt trụ sở TAND khu vực do Chánh án TAND Tối cao quyết định, bảo đảm thuận tiện cho người dân khi tham gia tố tụng.

Trong tố tụng dân sự, Tòa án nhân dân khu vực là cấp xét xử sơ thẩm đối với hầu hết các vụ việc thuộc thẩm quyền, đồng thời thực hiện việc chuyển hồ sơ kháng cáo lên TAND cấp tỉnh để giải quyết phúc thẩm.

2. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực theo quy định pháp luật
2.1. Thẩm quyền theo loại việc

Căn cứ Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), thẩm quyền tòa án khu vực được xác định theo từng nhóm tranh chấp, yêu cầu sau:

– Tranh chấp dân sự (Điều 26 BLTTDS 2015):
Bao gồm tranh chấp về quyền sở hữu, hợp đồng dân sự, bồi thường thiệt hại, quyền nhân thân, quyền sở hữu trí tuệ (trừ trường hợp thuộc thẩm quyền cấp tỉnh),…

– Tranh chấp hôn nhân và gia đình (Điều 28 BLTTDS 2015):
Như ly hôn, tranh chấp nuôi con, chia tài sản chung, xác định cha mẹ con… (trừ các vụ việc có yếu tố nước ngoài).

– Tranh chấp kinh doanh, thương mại (Điều 30 BLTTDS 2015):
Bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, thương mại, đại lý, vận chuyển, bảo hiểm… không thuộc thẩm quyền TAND cấp tỉnh.

– Tranh chấp lao động (Điều 32 BLTTDS 2015):
Gồm tranh chấp về hợp đồng lao động, kỷ luật lao động, bồi thường thiệt hại giữa người lao động và người sử dụng lao động.

– Các yêu cầu dân sự khác (Điều 27, 29, 31, 33 BLTTDS 2015):
Như yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, hủy kết hôn trái pháp luật, tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu, yêu cầu phá sản…

3. Thẩm quyền Tòa án khu vực theo lãnh thổ

Việc xác định thẩm quyền tòa án khu vực theo lãnh thổ căn cứ Điều 39 và Điều 40 BLTTDS 2015:

Nguyên tắc chung: TAND khu vực có thẩm quyền giải quyết vụ việc nếu bị đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở trong phạm vi địa giới hành chính thuộc Tòa án đó.

Trường hợp tranh chấp về bất động sản: Đối với tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở… thì TAND khu vực nơi có bất động sản là nơi có thẩm quyền giải quyết.

Trường hợp đặc biệt: Đối với các vụ việc hôn nhân – gia đình giữa công dân Việt Nam cư trú tại khu vực biên giới với công dân nước láng giềng cùng cư trú tại khu vực biên giới, TAND khu vực nơi công dân Việt Nam cư trú có thẩm quyền giải quyết theo khoản 4 Điều 35 BLTTDS 2015.

4. Những trường hợp không thuộc thẩm quyền của TAND khu vực

TAND khu vực không có thẩm quyền giải quyết các vụ việc sau:

• Vụ án có yếu tố nước ngoài hoặc cần ủy thác tư pháp quốc tế (trừ trường hợp đặc biệt được luật quy định).
• Tranh chấp về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ có mục đích lợi nhuận.
• Yêu cầu hủy phán quyết trọng tài, đăng ký phán quyết trọng tài.
• Vụ việc do TAND cấp tỉnh trực tiếp thụ lý hoặc rút lên giải quyết theo thẩm quyền.

5. Phạm vi thẩm quyền sau sáp nhập và những điểm cần lưu ý

Sau ngày 01/7/2025, phạm vi thẩm quyền của TAND khu vực gắn với địa giới hành chính mới. Một số điểm quan trọng cần lưu ý:

• Kế thừa thẩm quyền TAND cấp huyện: TAND khu vực tiếp nhận toàn bộ hồ sơ, thẩm quyền của TAND cấp huyện cũ.
• Giải quyết tranh chấp thẩm quyền
• Chuyển giao hồ sơ: Những vụ án chưa thụ lý trước thời điểm 01/7/2025 sẽ được chuyển về TAND khu vực có thẩm quyền theo địa giới mới.
• Xét xử phúc thẩm: TAND khu vực không xét xử phúc thẩm; hồ sơ sẽ được chuyển lên TAND cấp tỉnh theo quy định.

6. Lưu ý quan trọng khi xác định thẩm quyền Tòa án khu vực

• Xác định đúng loại việc và địa bàn để tránh việc bị trả đơn hoặc chuyển hồ sơ gây kéo dài thời gian giải quyết.
• Tham khảo danh sách 355 TAND khu vực được ban hành kèm Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15.
• Trường hợp vụ việc phức tạp, có yếu tố chồng chéo thẩm quyền, người dân nên liên hệ Luật Hoàng Đức để được tư vấn chính xác ngay từ đầu.

Liên hệ Luật Hoàng Đức

• Văn phòng Hà Nội: Tầng 23, CEO Tower, đường Phạm Hùng, phường Từ Liêm, thành phố Hà Nội

• Điện thoại: 1900.633.268

• Email: [email protected]

• Website: https://luathoangduc.vn

• Fanpage: Luật Hoàng Đức